Ոսկեկուռ արօրը

Գրեց՝ Յակոբ Սահակեան

Կար ու չկար թագաւոր մը կար։ Այս թագաւորը միշտ կը ջանար իր իշխանութեան տակ ապրող ժողովուրդը երջանիկ պահել։ Ան գիտէր գնահատել բարիք ընողները։ Յարգանք ունէր բոլոր անոնց հանդէպ, որոնք օգտակար կը հանդիսանային ուրիշին, որոնք անանձնական կեանք կը վարէին։ Երբեք չէր խնայեր չարագործները, որոնց հանդէպ սահմանած էր խիստ պատիժներ։

Այս թագաւորին բարութեան համբաւը տարածուած էր նաեւ սահմանէն անդին։

Օրին մէկը, դրացի երկիրը երբ սովի մատնուած էր, այս բարի թագաւորը իր անսակարկ օժանդակութիւնը առաջարկեց։ Տուաւ ինչ որ կրնար, բացատրելով իր ժողովուրդին, թէ տալը աւելի լաւ է քան առնելը, դրացիին օգնելը աստուածահաճոյ գործ է, տալ կը նշանակէ սիրել, եւ սէրը Աստուածն է։

Բոլորը կը սիրէին այս թագաւորը, որովհետեւ ոչ ոքի վիշտ պատճառած էր, որովհետեւ կը թագաւորէր արդարութեան օրէնքով։

Դրացի սովահար երկրի բնակիչները բարեգութ թագաւորի սրտաբուխ օժանդակութեանց որպէս գնահատանք եւ ի նշան երախտագիտութեան, անոր նուիրեցին ոսկիէ շինուած արօր մը։

Գեղեցիկ ոսկիէ արօրը, արուեստի գործ մը, թագաւորը կը զետեղէ ընդարձակ սրահի մը մէջտեղ, արտօնելով իր ժողովուրդին՝ ազատօրէն դիտել զայն։

– Ասիկա ժողովուրդիս կը պատկանի, կ՚ըսէ թագաւորը, որովհետեւ անոնք էին որ իրենց արդար վաստակէն տուին եւ գնահատանքը կը պատկանի ժողովուրդիս։

Ժողովուրդը արդար հպարտութեամբ խումբ առ խումբ կու գար դիտելու այդ գեղեցիկ նուէրը։

Երբ հետաքրքրութիւնը հետզհետէ կը նուազի, թագաւորը կանչել կու տայ իր երկրի խելացիները, որպէսզի արժէքը գնահատեն այս ոսկիէ արօրին։

– Տուէ՛ք արժէքը այս արօրին. ով որ համոզիչ գնահատանքը տայ, պիտի արժանանայ մեծ պարգեւի։

Գիտունները ժողովի կը նստին, կը խորհրդակցին եւ միաձայնութեամբ կ՚եզրակացնեն.

– Նուէրին արժէքը կարելի չէ գնահատել։

Թագաւորը համոզիչ չի գտներ այդ պատասխանը։

– Անպայման խորհրդանշական բան մը պահուած է այս նուէրին մէջ, պէտք է լուծումը գտնել, կը մտմտար թագաւորը։

Ի վերջոյ, երբ գիտունները պապանձած էին, թագաւորական պալատ կը ներկայանայ ծերունի մը եւ կ՚ըսէ թագաւորին.

– Ապրած մնաս, ո՜վ բարեսիրտ, գթառատ եւ արդարդատ թագաւոր, միայն մէկը կայ, որ կրնայ քեզ գոհացնել իր համոզիչ եւ տրամաբանական բացատրութեամբ։ Թէեւ ես զայն լաւ կը ճանչնամ, սակայն ան կորսուեցաւ այն օրը, երբ դուք պարգեւ խոստացաք արօրին արժէքը գնահատողին։

– Ո՞վ է այդ անձը, որ չ՚ուզեր ստանալ թագաւորական պարգեւը։ Պէտք է գտնել զայն, կը հրամայէ թագաւորը։

Թագաւորին անսխալական գուշակը գլուխը կ՚երեցնէ, քունքը կը քերէ, թեւերը վեր կը տարածէ, ապա մոգական քարերը կը խառնէ, կը մտմտայ, անհասկնալի ձայներով օգնութեան կը կանչէ ոգիները, հուսկ ապա կ՚ըսէ.

– Այն անձը որ կրնայ տալ համոզիչ պատասխանը, նստած է ջուրին վրայ ծփացող տախտակի մը վրայ։

– Ուրեմն՝ ջուրերուն վրայ էտք է փնտռել, կը հրամայէ թագաւորը։

Երկրին բոլոր ծովերուն, լիճերուն եւ գետերուն վրայ կը փնտռեն, սակայն՝ ի զուր։

Գուշակը դարձեալ կը դիմէ ոգիներուն։ Աչքերը կը շփէ, ճակատը կը կնճռոտէ, մոգական քարերը կրկին կը խառնէ եւ խորհրդաւոր շեշտով կ՚ըսէ.

– Փնտռուած անձը կը գտնուի ծիրանի ընդարձակ պարտէզի մը մէջ, ուր կը սնանի ծիրանով։

Յուլիսի տաք օր մը, խումբ մը մարդիկ կը մտնեն գուշակին թելադրած պարտէզէն ներս եւ կը սկսին փնտռտուքի։

Ծիրանակեր մօրուսաւորը, որ արդէն մտերմացած էր պարտիզպանին հետ եւ պատմած էր անոր թագաւորին արօրին մասին, ի տես փնտռտուքին, պարտիզպանը կը ներկայացնէ անոնց՝ անոր ականջին փսփսալով.

– Վախնալու պատճառ չկայ։ Դուն իմ ըսածներս կրկնէ եւ վստահօրէն պիտի արժանանաս պարգեւին։

Պարտիզպանէն առաջ, սուրհանդակներու միջոցաւ լուրը կը հասնի թագաւորին։

Հոն՝ սրահին մէջ, ոսկիէ առօրին շուրջ կը հաւաքուին թագաւորը, աւագանին, գիտունները, գուշակը եւ ժողովուրդին ներկայացուցիչները։

Ներս կը բերեն պարտիզպանը, որ նախ այլայլած, ապա՝ ինքնավստահ կը պատասխանէ.

– Թագաւորը ապրած մնայ. այս նուէր արօրին խորհրդանշական արժէքը հետեւեալ ձեւով պէտք է ընդունիլ. եթէ երաշտ ըլլայ՝ այս արօրը անարժէք իր մըն է, իսկ եթէ բնութիւնը օգնեց որ արտերը բերքաւորուեցան, այն ատեն այս արօրին արժէքը բիւր-բիւր անգամ կը բազմապատկուի։

Թագաւորը բաւարարուած՝ կը հրամայէ պարգեւը տալ անոր։

Պարզամիտ պարտիզպանը չ՚ուզեր առնել պարգեւը, յայտարարելով.

– Տէր արքայ, այս միտքը իմ սեփականը չէր, ուրեմն պարգեւն ալ ինծի չի պատկանիր։ Այս միտքը այն մարդունն է, որ պարտէզին ծառին վրայ տաշտով ծով էր շինած ու տախտակով՝ նաւ, եւ ուր շաբաթներէ ի վեր կը խոկար։

Արդարամիտ, բարի եւ աստուածավախ թագաւորը շուրջիններուն կը դիմէ, հարց տալով.

– Որո՞ւն պէտք է տրուի այս պարգեւը։

Սուրիա

 

16-06-2010