Վախկո՞տ թէ զգօն

Յակոբ Սահակեան (մէջտեղ) Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանի իր դասընկերներուն հետ Հալէպի պետական պարտէզին մէջ (Մաշթալ)՝ 1960 թուականին:Գրեց՝ Յակոբ Սահակեան

Այն օրերէն ի վեր, երբ նապաստակը ինքզինք համոզեց, որ իրմէ աւելի վախկոտը կայ, որոշեց ապրիլ՝ փառք տալով Աստուծոյ՝ իր վիճակին համար։

– Ինչո՞ւ դժգոհիմ, ահա գորտն ալ ինձմէ կը վախնայ. հազիւ գետեզերք հասած, երբ կ՚ուզէի վերջ տալ վախկոտի կեանքիս, գորտը ինքզինք ջուրը նետեց։ Խեղճ գորտ։ Ինձմէ աւելի վախկոտ կայ եղեր. փառք Աստուծոյ։

Ամէն անգամ, փոքր շշուկէ մը կամ շարժումի մը կասկածելով, նապաստակը սրընթաց կը մագլցէր սարն ի վեր. բայց միշտ փառք կու տար Աստուծոյ։

– Ապրիլը լաւ բան է։ Ես տակաւին քաջերու շարքին կրնամ դասուիլ. գոնէ գորտէն վերջ...։ Փառք Աստուծոյ։

Փառք Աստուծոյ...։ Թարմ բանջարները միշտ անպակաս էին լեռներուն եւ դաշտերուն վրայ։ Նոյնիսկ ձմրան՝ կարելի էր կուշտ փորով քնանալ։ Մտահոգուելու պատճառներ չկային։ Մանաւանդ՝ Աստուած օժտած էր զինք լեռն ի վեր սլանալու առաւելութեամբ։ Նոյնիսկ բարակները չէին կրնար մրցիլ իրեն հետ մագլցումի ընթացքին։

– Փառք Աստուծոյ՝ վազքի մէջ առաջնութիւնը չեմ զիջած ոչ ոքի, մանաւանդ՝ բարձրանալու ընթացքին։ Թող ուրիշներ վար գլորին. եղնիկները միշտ անդունդները թիրաք թող ընտրեն։ Ես սիրահար եմ բարձունքներուն. միշտ վեր կ՚ուզեմ բարձրանալ, դէպի վեր... միշտ վեր։

Երկար ականջներով, մոխրագոյն նապաստակը իր ճակատագրին հետ հաշտ՝ կ՚ապրէր երջանիկ։ Առաւօտներուն՝ երբ ցօղին կաթիլները արեւուն առաջին ճառագայթներուն դիմաց կ՚երփնէին՝ ան կանաչ խոտերուն մէջ աջ ու ձախ կը վազվզէր – երբեմն ալ՝ կռնակին վրայ քանի մը թաւալ տալէ ետք կը փորձէր արեւուն ճառագայթներուն հետ խաղալ։

Դաշտին մուկերը՝ ծակերէն հազիւ իրենց գլուխները դուրս հանած՝ ապշահար կը դիտէին նապաստակին խաղը։

Գարնան այն օրը, երբ ասպարէզը նապաստակին էր մնացած, ան յանկարծ ծառի մը բունին փակցուած տեսաւ, տարօրինակ պաստառ մը։

Իր կեանքին մէջ նման բան չէր տեսած։ Հետաքրքրուած, բայց վախվխելով մօտեցաւ. աչքերը բացխփեց, ականջները ետ առաջ տարաւ եւ կարդաց։

Թագաւորական, պաշտօնական յայտարարութիւն մըն էր։ Շրջանի թագաւորը խիստ կերպով կը հրահանգէր.–

«Ես, արքան այս աշխարհին, կը հրահանգեմ. Թագաւորութեանս սահմաններուն մէջ գտնուող բոլոր էշերը պէտք է պայտուին։ Անոնք որոնք չեն անսար հրահանգիս ենթակայ պիտի ըլլան խիստ տուգանքներու։ Ուշադրութի՜ւն... բոլոր էշերը պէտք է պայտուին»։

– Ստոյգ՝ բան մը կայ փոխուած,– ըսաւ նապաստակը իւրովի։ Թէեւ ես քաղաքականութենէ չեմ հասկնար, ոչ ալ դիւանագէտ եմ, բայց անկասկած «բան մը կայ»։

Նապաստակը սրտադող՝ չորս կողմ նայեցաւ եւ որոշեց... փախչիլ, հեռանալ այս թագաւորութեան սահմաններէն։

– Այս ի՜նչ փորձանք է, ի՜նչ քմահաճոյք. բայց թագաւորին հրամանն է, մարդ չի կրնար զայն վերլուծել. մարդ չի կրնար անոր դէմ առարկել. փախուստը լաւագոյն միջոցն է, եզրակացուց նապաստակը։

Սահմանագլուխը հեռու էր. խեղճ նապաստակը հեւասպառ կը վազէր, ականջները դէպի ետեւ դարձուցած։

Ծառերու բուներուն, ամէն քայլափոխի, թագաւորին հրամանը փակցուած կը տեսնէր։ Վազքի ընթացքին կը տեսնէր մարդիկ, նաեւ ազգակիցներ, որոնք անտարբեր կը կարդային ազդը եւ հանդարտ՝ կ՚երթային իրենց գործին։ Իսկ նապաստակը կը վազէր ու կը վազէր։

– Ո՞ւր կը վազես, ինչո՞ւ կը վազես նապաստակ,– հարց տուաւ հետաքրքիր մը։

Նապաստակը ցոյց տուաւ դիմացի ծառի բունին փակցուած պաստառը։

– Բայց դուն նապաստակ ես։

– Գիտեմ։ Ես գիտեմ որ նապաստակ եմ, բայց մինչեւ ուրիշներ ստուգեն, որ ես նապաստակ եմ, արդէն պայտած կ՚ըլլան զիս։ Նախազգուշութիւնը նախամեծար է։

Քանինե՜ր, այս աշխարհի վրայ, նոյնիսկ մեր հայրենիքէն ներս, նապաստակեան նախազգուշութիւնը նախամեծար սեպելով կը վազեն, փախուստ կու տան, լքելով նոյնիսկ հայրենիք։

Սուրիա

Լուսանկար՝ Յակոբ Սահակեան (մէջտեղ) Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանի իր դասընկերներուն հետ Հալէպի պետական պարտէզին մէջ (Մաշթալ)՝ 1960 թուականին:

 

05-04-2010